Przeczytane w styczniu 2019 (PL)

(English version)

styczen — kopia

W 2019 roku przeczytałem 60 książek, głównie e-booków. Najwyższa pora o nich opowiedzieć, przy czym zdecydowałem się na inną formę niż w przypadku podsumowania 2018 roku.

Tym razem chcę napisać więcej o każdej przeczytanej książce, więc lepiej sprawdzą się odrębne wpisy o każdym miesiącu zeszłego roku.

W przypadku książek naukowych i popularnonaukowych zacznę opis od przytoczenia podstawowych informacji o wykształceniu i dorobku autorów, żeby ułatwić Wam weryfikację ich  kompetencji do wypowiadania się na dany temat, zgodnie z moim podejściem wyrażonym w tekście „Zaufać nauce. Nie robię tego w przypadku książek czysto rozrywkowych – uważam, że w ich przypadku jedynym wymogiem jest talent literacki, a ten nie wynika (bezpośrednio) z wykształcenia.

Na koniec każdego opisu wstawię reprezentatywny cytat lub link do mojego profilu na Goodreads, gdzie można zobaczyć wybrane przeze mnie szczególnie ciekawe fragmenty niektórych książek.

 

Tyberiusz. Cesarstwo nad przepaścią. Michał Kubicz 

tyberiusz

Uważam Michała Kubicza za pokrewną duszę. Podobnie jak ja, jest z wykształcenia prawnikiem, lecz jego wielkim zamiłowaniem jest historia i archeologia. Jego pasja jest jednak bardziej sprecyzowana niż moja i skupia się na starożytnym Rzymie. Prowadzi wspaniały blog oraz fanpage, gdzie niemal codziennie publikuje ciekawostki na temat tej cywilizacji. Sam trafiłem najpierw na ten fanpage, potem na wspomniane w zeszłorocznym podsumowaniu spotkanie autorskie, aż wreszcie zabrałem się za „Tyberiusza”.

Jest to powieść opisująca rządy drugiego po Oktawianie Auguście cesarza Rzymu. Dla większości obywateli był to okres dość spokojny (szczególnie w porównaniu z wojnami domowymi poprzednich dekad), lecz w zaciszu pałaców toczyła się zażarta walka o władzę. Ambicje i wzajemne urazy członków rodziny panującej doprowadziły do szeregu tragedii, które wstrząsnęły elitami Rzymu.

Część kluczowych wydarzeń przedstawionych w książce świetnie omawia ten filmik (bez polskich napisów), lecz nie polecam oglądania go bezpośrednio przed lekturą. Osoby nieznające lub niepamiętające pewnych faktów mogą bowiem przeżyć zaskoczenie porównywalne z nagłymi zgonami bohaterów George’a R.R. Martina, dlatego paradoksalnie książka może bardziej spodobać się laikom niż ekspertom.

Skojarzenia z takimi dziełami jak „House of Cards”, „Pieśń Lodu i Ognia” czy przede wszystkim „Ja, Klaudiusz” (Klaudiusz i jego babka Liwia odgrywają zresztą niebagatelną rolę w tej opowieści) są w pełni zasadne.

Oprócz dramatycznej wciągającej akcji, „Tyberiusz” zawiera również mnóstwo ciekawostek o architekturze, warunkach życia i zwyczajach Rzymian (nie tylko tych z elit), co moim zdaniem jest dodatkowym walorem tej książki.

Nie jest ona jednak pozbawiona wad: nie do końca przekonuje to, że narrator niekiedy zbyt otwarcie ujawnia zamiary bohaterów, a także styl dialogów, jak na przykład w tym fragmencie:

– Moja droga, te zaręczyny mnie nie cieszą.

– Mamy je zerwać? – spytała Apikata zdumiona. Liwia nad czymś dumała chwilę, po czym odrzekła:

– Nie. Niechaj pozostaną ważne. Ale… będzie mi bardzo miło, jeśli zostaniesz moją przyjaciółką.

– Ja??? – zakrzyknęła Apikata. Otworzyła usta ze zdumienia zaskoczona takim wyróżnieniem. – Mam zostać twoją przyjaciółką, boska!?

– Tak, moja droga – mruknęła Liwia. – Nie wiem, jakie korzyści zaproponowała Sejanowi Antonia w zamian za pilnowanie jej interesów u Tyberiusza. Widzę jednak, że twój mąż wywiązuje się z zadania – nadchodzący triumf Germanika, któremu nie udało mi się zapobiec, jest tego dowodem.

Moja ocena: 7/10

 

How to be miserable: 40 Strategies You Already Use. Randy J. Paterson PhD

Randy

Randy Paterson to psycholog, który uzyskał tytuł magistra, a następnie doktora na Uniwersytecie Zachodniego Ontario. Jest założycielem kliniki Changeways w Vancouver i autorem m.in. omawianej tutaj pozycji. Ma także kanał na YouTube.

Bazując na swoich doświadczeniach, Paterson wychodzi z założenia, że bardzo trudno jest udzielić uniwersalnej dla każdego człowieka odpowiedzi na pytanie „jak być szczęśliwym?”. Można natomiast wskazać postawy, toki myślenia i nawyki, które czynią ludzi nieszczęśliwymi i których warto się wystrzegać. Stąd też pomysł na swoisty anty-poradnik, którego tytuł można przetłumaczyć jako „Jak być nieszczęśliwym: 40 strategii, których już używasz”. Książka nie została dotychczas przetłumaczona na polski, nad czym bardzo ubolewam zważywszy, że Polska zajmuje 37. miejsce (na 183 w skali świata) pod względem odsetka samobójstw (a 21. w przypadku mężczyzn). To kolejny dowód, że warto znać biegle angielski!

O istnieniu i głównych tezach tej książki dowiedziałem się dzięki filmikowi 7 Ways to Maximize Misery (dostępne polskie napisy!).

Tutaj możecie zapoznać się z fragmentami książki, które szczególnie przykuły moją uwagę.

Moja ocena: 10/10

 

Pokój światów (Mitoświat #1). Paweł Majka 

Pokój światów

Pierwsza powieść osadzona w Mitoświecie – fantastycznej alternatywnej rzeczywistości, w której w okresie pierwszej wojny światowej na Ziemię dokonali inwazję Marsjanie, których mitbomby uwolniły energię wiary, co doprowadziło do ożywienia postaci z mitologii, baśni i legend.

Nie znam innej książki, w której występują obok siebie: Wanda (co Niemca nie chciała), marsjański biznesmen, bohaterowie powieści Sienkiewicza i upiorni bolszewiccy komisarze.

Ten szalony pomysł bardzo przypadł mi do gustu!

„Pokój światów” (tytuł nawiązuje do książki H.G. Wellsa) to nie tylko niesamowite uniwersum (chętnie zagrałbym w grę fabularną w nim osadzonym), to także wciągająca opowieść o zemście z zagmatwaną intrygą w tle.

W 2015 roku powieść zdobyła Główną Nagrodę Literacką im. Jerzego Żuławskiego.

Przykładowy cytat:

– Nie ma tu żadnych celtyckich duchów – uspokoił Grabińskiego. – To nie wiesz, że Marsjanie nie budzili prawdziwych bogów, ale to, w co ludzie wierzyli? Tu nikt nie pamiętał o Celtach. Obudziła się tylko Wanda, która strzeże tego miejsca.

– Ja to wszystko wiem, synku – zaperzył się Grabiński. – Co to ja, nie znam zasad? Tak pytam, bo przecież różni to miejsce badali i mogli nanieść swoich teorii.

Z naukowcami, badaczami dawnych kultur, rzeczywiście wojna obeszła się najgorzej, ale i oni narobili dodatkowego zamieszania. Gdy ludzie zorientowali się, z czym mają do czynienia, armie całego świata rozpoczęły werbunek archeologów i etnografów niezależnie od wieku. Siwiuteńcy staruszkowie, okopani dotąd za umocnieniami ksiąg w swoich pracowniach, trafiali do sztabów, a czasem i na pierwsze linie frontu. Tłumaczyli na wpół oszalałym oficerom, z jakimi istotami mają do czynienia i jak powinno się je zabijać bądź oswajać. Jeśli byli odpowiednio przekonujący, potrafili – natchnąwszy całe oddziały – przekształcać ożywione moce albo budzić nowe, których wygląd i zwyczaje stanowiły zwykle wypadkową uniwersyteckiej wiedzy i żołnierskich przesądów. Ukształtowane w ten sposób istoty okazały się znakomitymi, choć straszliwymi, sojusznikami przeciw Marsjanom. Swoim twórcom przynosiły jednak niemal zawsze zgubę. A przecież tych, którzy zginęli na froncie, ich zamykani w tajnych laboratoriach wojskowych koledzy uważali za szczęściarzy.

Moja ocena: 9/10

 

Civilization. The West and the Rest. Niall Ferguson

civilization

Niall Ferguson to profesor historii Uniwersytetu Oksfordzkiego i Uniwersytetu Harvarda.

W książce wydanej również w Polsce pod tytułem „Cywilizacja. Zachód i reszta świata” opisuje, jak dzięki rozwojowi nauki i kultury cywilizacja zachodnia, choć jeszcze u progu epoki nowożytnej niepozorna w porównaniu z imperiami chińskim czy osmańskim, zdobyła dominację w świecie. Wprawdzie pozycja cywilizacji zachodniej już słabnie, niemniej fakt jej dominacji w ostatnich kilku stuleciach jest bezsporny i warto wiedzieć, z czego to wynikało.

O istnieniu i głównych tezach tej książki dowiedziałem się dzięki nagraniu wystąpienia autora na TED Talks: The 6 killer apps of prosperity (dostępne polskie napisy). Jestem wdzięczny lektorowi języka angielskiego, który odtworzył nam ten filmik na zajęciach.

Ferguson przytacza konkretne fakty na poparcie swoich tez, jak na przykład w tym fragmencie:

Those who decry ‘Eurocentrism’ as if it were some distasteful prejudice have a problem: the Scientific Revolution was, by any scientific measure, wholly Eurocentric. An astonishingly high proportion of the key figures – around 80 per cent – originated in a hexagon bounded by Glasgow, Copenhagen, Kraków, Naples, Marseille and Plymouth, and nearly all the rest were born within a hundred miles of that area.

In marked contrast, Ottoman scientific progress was non-existent in this same period. The best explanation for this divergence was the unlimited sovereignty of religion in the Muslim world. Towards the end of the eleventh century, influential Islamic clerics began to argue that the study of Greek philosophy was incompatible with the teachings of the Koran. (…) In 1515 a decree of Sultan Selim I had threatened with death anyone found using the printing press. (…)

Nothing better illustrates this divergence than the fate of the observatory built in Istanbul in the 1570s for the renowned polymath Takiyüddīn al-Rāsid (Taqi al-Din). Born in Syria in 1521 and educated in Damascus and Cairo, Takiyüddīn was a gifted scientist, the author of numerous treatises on astronomy, mathematics and optics. He designed his own highly accurate astronomical clocks and even experimented with steam power. (…) In January 1580, barely five years after its completion, the Sultan ordered the demolition of Takiyüddīn’s observatory. There would not be another observatory in Istanbul until 1868.

Moja ocena: 9/10

Jako dodatkowa rekomendacja może posłużyć fakt, że Niall Magnusson, postać którą wykreowałem na potrzeby rozgrywanej online kampanii Ironsworn, został nazwany na cześć tego właśnie autora (oraz Magnusa Haroldsona).

 

Jeśli zainteresowała Cię któraś z tych książek, daj znać!

***

Miniony rok podsumowałem również w temacie gier fabularnych.

One thought on “Przeczytane w styczniu 2019 (PL)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s